De Florentijnse Sandro Botticelli

Sandro Botticelli (1445-1510) heette eigenlijk Alessandro Filipepi. Hij was een kunstschilder uit de Italiaanse Renaissance en is geboren in Florence. Zijn vader was een eenvoudig leerlooier. Hij leefde ten tijde van Leonardo Da Vinci (1452-1519), Michelangelo (1475-1564) en Rafaël (1483-1520) waar ik al eerder over geschreven heb. Zijn bijnaam kreeg hij vanwege zijn broer, die zo dik was dat hij Botticelli oftewel “het tonnetje” werd genoemd. Hij is in de leer geweest bij Filippo Lippi.

Zelfportret

In die tijd werd Florence o.a. geregeerd door de welvarende familie De’ Medici. Zij waren aanvankelijk rijk geworden als lakenhandelaren en later als bankiers. Ze hadden een netwerk van banken over heel Europa. De familie had een groot hart voor de kunsten. Michelangelo, Leonardo da Vinci en Domenico Ghirlandaio waren slechts enkele van de kunstenaars die zij opdrachten gaven en door hen betaald werden. Zij zijn voor veel kunstenaars een mecenas geweest.

De aanbidding der Wijzen (1476)

Lorenzo De’ Medici (Il Magnifico) (1449-1492) bestuurde Florence op het hoogtepunt van de welvaart in de Renaissance. Als kunstliefhebber gaf hij ook Botticelli belangrijke ondersteuning. Als dank voor zijn patronage, schilderde hij in 1476 De aanbidding der Wijzen: de drie belangrijkste voorvaderen van Lorenzo als de Drie Koningen: Cosimo De’ Medici (1389-1464) zit knielend voor Maria, Piero De’ Medici (1416-1469) zit in het midden met de rode mantel en de derde wijze is Giovanni (1360-1429). Lorenzo staat zelf helemaal links op de voorgrond afgebeeld naast zijn paard. Botticelli portretteerde zichzelf met een gele mantel om en staart de toeschouwer met trotse ogen aan. Hierboven is een detail te zien.

Botticelli’s hoogtepunt lag tussen het midden van de jaren 1470 en 1490, een periode van grote opdrachten. De periode van La Primavera en De geboorte van Venus. De tijd van zijn volwassen stijl, waarin Botticelli eindelijk werd bevrijd van de leertijd in de werkplaats van Filippo Lippi.

Onder invloed van Lorenzo De’ Medici heeft Botticelli in 1481 en 1482 ook in Rome in de Sixtijnse Kapel drie fresco’s mogen schilderen, net als Cosimo Rosselli en Perugino, de leermeester van Rafaël. Michelangelo werkte pas jaren later aan de fresco’s van de Sixtijnse Kapel.

La Primera (1481)

La Primavera (de lente) is een schilderij uit 1481. Het werd gemaakt als huwelijksgeschenk in opdracht van Lorenzo De’ Medici voor zijn neef Lorenzo di Pierfranceso. Het is een allegorie op het begin van de lente. In de tijd waarin Botticelli dit werk schilderde was er vooral nog kerkelijke kunst. Botticelli brak daarmee, want er ontstond een tijd waarin schilderijen werden gemaakt op basis van mythologisch verhalen. Een overblijfsel van die kerkelijke kunst zit nog in La Primavera. Venus (in de Griekse mythologie Aphrodite, godin van liefde en de vruchtbaarheid) wordt afgebeeld met een halve cirkel die door de kruinen van de sinaasappelbomen boven haar wordt gevormd, net als de boog waarmee de Madonna wordt afgebeeld. De sinaasappel is het symbool van vruchtbaarheid. Verder zie je haar beminde Adonis, de dansende gratiën, haar zoon Cupido en Flora, de lentegodin. De gratiën staan voor de verpersoonlijking van charme, harmonie, schoonheid en sereniteit.

De geboorte van Venus (1483)

De geboorte van Venus is in 1483 ook in opdracht gemaakt van Lorenzo De’ Medici voor zijn Villa di Castello, een buitenverblijf.

Het verbeeldt de godin Venus die oprijst uit de zee als een volgroeide vrouw. De naam is echter niet helemaal in overeenkomst met de gebeurtenis die erop staat afgebeeld, aangezien Venus volgens de legende uit het zeeschuim zou zijn geboren. Het zeeschuim afkomstig van het zaad geproduceerd door de genitaliën van de gecastreerde Uranus toen deze in zee werden geworpen. Dit schilderij toont echter haar aankomst in Cyprus, staande op een schelp. De westenwind Zephyros blaast de schelp naar de kust van Cyprus. Waarschijnlijk draagt Zephyros in zijn armen Aura, de godin van de zachte ochtendbries. Rechts op het schilderij geeft één van de Horen, godinnen van de seizoenen, een mantel aan Venus.

Portret van een jongeman met medaillon met daarop Cosimo De’ Medici (1475)

Na de dood van de machtige Lorenzo De’ Medici brak er een slechte tijd aan in Florence en in 1510 op 65-jarige leeftijd is Botticelli gestorven als een arme, gehandicapte kunstenaar.

Mary van Loon

2 Replies to “De Florentijnse Sandro Botticelli”

  1. Frans vd Boom

    Dag Mary en Peter,
    Wederom dank voor je interessante artikel .
    Het geeft net genoeg informatie om je in die tijd in te leven.
    Ik ben 2 keer bij de nieuwe Peter geweest en dat ging goed, ook heel prettig.
    Heb nog een hele goede documentaire gezien nl “Lam Gods ; de verlokking van de werkelijkheid “ op canvas. Heel boeiend. Peter de Waard was er ook in geïnteresseerd.
    Groetjes

    • Peter Maas

      Hoi Frans,
      Dank je voor je leuke reactie. Die documentaire ging dat over het Lam Gods van de Vlaamse Primitieven Jan en Hubert van Eyck? Ik ga er meteen naar op zoek. Dank voor de tip!
      Groetjes Mary

Laat een antwoord achter aan Frans vd Boom Antwoord annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *